چقدر فروید را می شناسید؟
از فروید حرف زدن و بازگو کردن بخشی از دیدگاه هایش در دوره و زمانه ما به خودی خود دشوار است. اغلب انسان های معاصر، یک نوع پیشداوری نسبت به فروید پیدا کرده اند که البته دلائل بسیار زیاد و قابل قبولی هم برای آنها وجود دارد. اجازه دهید فقط با ذکر یک مشکل اساسی فروید، سخنم را در باره یکی از مشاهدات بسیار خردمندانه اش ادامه دهم.
حالا اجازه دهید یکی از هوشمندترین مشاهداتش در باره رفتار انسانی را برای تان توضیح دهم با این پیش شرط که آن را با کل مجموعه تئوری روانکاوی وی متصل نبینید، کاری که از عهده خودش بر نیامد. از این طریق، شاید به بخشی از کنجکاوی خودتان در بار ه این انسان بسیار مهم در اندیشه بشری، جوابی بیابید. بی شک، دریچه ایی که او به جهانِ ضمیر درونی، ناخودآگاه، وجدان و روان بشر گشوده است با همه کج و کوله بودنش، برای انسان ِ پرورده فرهنگ قرن ۱۹، کاری بود کارستان که همچنان در بعضی زمینه ها، اصالت و صحت علمی اش پایدار مانده است.
فروید در یکی از چهارچوب های اندیشه روانکاوانه اش به یک تعریف بسیار فراگیر از « تکرار اجباری یا وسواس اجباری – repetition compulsion » رسید که طبق قراری که دنیای پیرامون او برایش ایجاد کرده بود می بایست به سایر افکارش هم ربط داشته باشد. او به مدد چند مشاهده بسیار جالب توانست برای این تعریف اساسی، دلائل منطقی فراهم کند. او با تیزبینی بی نظیرش متوجه دو نکته اساسی در رفتار بزرگسالان و کودکان شد:
به نظر فروید، انسانها با تکرار حوادث و تصادفات ناگوار در خواب، ناخودآگاه تلاش می کنند که بر شوک ناگواری که بر آنها وارد شده تسلط پیدا کنند.
۲) او ضمن دقت در رفتار کودکانی که ماجرای دوری از والدین را تجربه می کنند پی برد که کودکان با بازی مخصوصی که انجام می دهند تلاش غریزی را تهیه می بینند تا ترس و نگرانی ناشی از غیبت مادر یا پدر را به کنترل خویش در آورند. به عنوان نمونه مشاهداتش در باره یک خردسال را ثبت می کند که بچه مزبور با پرتاب اسباب بازی (که با نخی بسته شده) به زیر لحاف یا در گوشه ایی که دیده نشود و به دست آوردن مجددش، به خیال خودش، مدام به مادرش که او را ترک کرده می گوید « برو، من به تو احتیاجی ندارم» و بعد با بازگرداندن مجدد و مداوم اسباب بازی، به این ماجرای تخیلی قوت می بخشد که هر موقع که اراده کند اسباب بازی ( مادر) را می تواند باز گرداند. به نظر فروید، مسیر تکرار اعمالی که از بچه سر می زند، به بچه اجازه می دهد تا غم و نگرانی ناشی از جدایی موقت از مادرش را ترمیم کند. قابلیتی که لایه جدیدی از شخصیت قوی را برای کودک فراهم می کند.
مشاهدات فروید در این باره، به دور از سیستم همه جانبه ایی که او تدارک دیده است در حال حاضر توسط بخش بسیار جدیدی از روانشناسی Cognitive behavioral therapy به گونه ایی دیگر مورد استفاده قرار می گیرد. تکنیک های جدید روان درمانی نیز بر این شناخت تاکید می کنند که اگر افراد تصویر و تجسمی از رفتار و عادت های تکراری و ناهنجار خود به دست آورند امکان برخورد و تهیه مسیرهایی برای ترمیم بوجود می آید.
مراجعه به دکتر جمشید دونلو