X
تبلیغات
دکتر جمشید دَوَنلو متخصص مغز و اعصاب - انچه در مورد تومور مغزی باید دانست

دکتر جمشید دَوَنلو متخصص مغز و اعصاب

اطلاعات تماس در سایت www.drdavanlou.com درج گردیده

انچه در مورد تومور مغزی باید دانست


Video: Cancer Treatments - (HealthiNation)

   







 

 تومورهای مغزی عبارتند از توده ای که از رشد غیرعادی سلولهای بیمار تولید می شود.گاهی تغییراتی در ژن سلولی باعث تکثیر غیر متعارف سلولها می شود.اگر تومور از مغز-پوشش مغزی ویا اعصاب ان منشا بگیرد بنام تومور اولیه نامیده می شود که در کودکان بیشتر تومورها ازاین دسته هستند.ولی در بزرگسالان اکثر تومورهای مغزی ثانویه  ویا متاستاتیک هستند یعنی تومور از پستان-ریه و یا سایر نواحی بدن به مغز سرایت کرده است.از هر چهار بیمار سرطانی یکنفر سرطان ماستاتیک مغز خواهد داشت.

قبلا بیماران با تومورهای متاستاتیک مغزی سرانجام خوشی نداشتند و بعداز حداکثر چند هفته فوت می کردند اما امروزه با درمانهای جراحی تهاجمی-شیوه های رادیوتراپی و شیمی درمانی طول عمر انها را به ماهها و حتی سالها با کیفیت قابل قبول رسانیده است.

حتی تومورهای خوش خیم   در مغزونخاع به دلیل غیر قابل ارتجاع بودن فضای داخل جمجمه و کانال نخاعی بواسطه فشار بر عناصر مفزی و نسوج حیاتی مربوطه می توانند بدخیم شوند و به اغما و مرگ بیمار منجر شوند.

تومورهای مغزی را بسته به نوع سلولهای عصبی منشا اولیه و نیزمحل منشا انها تقسیم بندی می شوند.شایع ترین تومورهای اولیه مغز در بالغین تومورهای هیپوفیز-ممنژیوماو گلیوبلاستوما می باشند.شایع ترین تومورهای اولیه مغزی در کودکان مدولابلاستوما-استروسایتوما-اپاندیموما و گلیومای ساقه مغزی است.شانس بهبودی در این عوارض بهنوع تومور و نیز وضعیت سلامتی عمومی بیمار مربوط است.

در ایالات متحده امریکا سالانه بیش از 180هزار تومرمغزی تشخیص داده می شود که 36000از انها اولیه هستند.در هر سنی می توانند رخ دهند ولی بیشتر در بالغین 40تا 70سال و بچه های 3تا 12 سال اتفاق می افتند.تومورهای اولیه مغزی تنها 2تا 3درصد تمام سرطانهای بالغین را تشکیل می دهندولی در کودکان تومدرهای مغزی 25در صد تمام سرطانها را تشکیل می دهند.29000هزار فرد زیر 20سال هرساله در امریکا با تشخیض تومورمغزی مواجهه می شوند. 

جهت درک بهتر مطالب مطرح شده بهتر است یاداوری در باب تشریح مغز بشود:

انچه بنام مغز می شناسیم در واقع شامل سه قسمت می شود: خود مغز-مخچه وساقه مغزی 

مغز بزرگترین قسمت است و فعالیتهای عالی مانند تکلم-درک و شعور-تنخمین نوع محرکات حسی و برخی  فعالیته های حرکتی را بعهده دارد.مخچه درست زیر مغز است و تعادل و هماهنگی بدن و برخی واکنشهای حرکتی را بعهده دارد.زمانی که شما حرکات دقیق مانند رنگ زدن یک حاشیه باریک را بعهده دارید ان بخشی از مغز که کنترل می کند حرکت قلم مو از محدوده ان نوار خارج نشود بعهده مخچه است.  

وبالاخره قسمت اخر ساقه مغزی که در عین حال کوچکترین بخش" مغز" است و محل اتصال مغز به نخاع است و شامل مغز میانی و پایک های مغزی و بصل النخاع است. 

این بخش در ردیف قدیمی ترین بخش های مغز از نظر دیرینه شناسی است و وظیفه کنترل اعمال حیاتی نظیر تنفس و ضربان و بیداری قلب فشار خون را بعهده دارد.

هرکدام از بخش های بالا خود به قسمت های ریزتری تقسیم شده که وظایف خاص خود را بعهده دارند.مغز درون حفره جمجمه در  مایع خاصی شناوراست وبا سه لایه بنام پرده های مننژ محصور است.این مایع مغزی نخاعی بین مغزونخاع وفضاهای ان در گردش است. 

سلولهای مغز نورون نام دارند و ووظیفه انتقال فرامین مغزی رابه اندامهای بدن بعهده دارند.

گروهی دیگر از سلولهای عصبی بنام سلولهای گلیال وظیفه حفاظت از نرونها و نگاهداری و تمیزکردن انها از نرونهای تلف شده را بعهده دارند.شایع ترین توموراولیه مغزی که گلیوما نام دارد از این سلولها منشا می گیرد.

سبب شناسی:یافتن یک علت یکسان برای تمام تومورهای مغزی غیرممکن است.

برخی ژن های روی کروموزوم یک سلول از فعالیت نرمال خود خارج شده و تشکیل تومور می دهند.بابرخی شیوه های مهندسی ژنتیک شاید بتوان باعث تخریب خود ان ژن معیوب شد.برخی افراد ممکن است با این ژن های معیوب متولد شده و عواملی مانند در معرض اشعه و تابش پرتوهای خطرافزا می تواند منجر به ایجاد تومورمغزی شود. 

ودر برخی دیگر تنها عوامل محیطی می تواند منجر به اختلال کار ژنتیکی و تولید تومورشود.سلول با تکثیر غیر متعارف و شدت یافته که از کنترل خارج است می توتند تبدیل به سلول توموری شود و در ای صورت سیستم دفاعی بدن فعال شده و مقابله می کند ولی بعضی تومورها موادی بوجود می اورند که سیستم دفاعی بدن را از کار می اندازند و در نهایت مغلوب تومور می شود.

عوامل مستعد کننده:محققین عوامل زیادی را برای ابتلا به تومورهای مغزی بر می شمارند ولی بسیار از انهایی که تومور مبتلا می شوند هیچکدام از این عوامل را ندارند وبرعکس افراد زیادی که این ریسک فاکتورها را دارند مبتلا به تومر مغزی نمی شوند. 

این عوامل عبارتند ز:

*مردان بسیار بیشتر از زنان مبتلا به تومور مغزی می شوند ولی زنان بیشتری دچار مننژیوما می شوند.

* نژاد قفقاز از ساید نژادها بیشتر به تومور مغزی مبتلا می شوند.

* داشتن یک فرد مبتلا به گلیوما احتمال بیشتری برای ابتلا به تومور مغزی دارند.

درمعرض پرتوهای خطرزا بودن مانند کار در یک نیروگاه هسته ای ریسک ابتلا به تومورهای مغزی را بالا می بردونیز افرادی که به هر علتی در معرض تابش اشعه های خطر افرین  به سر قرار گرفته اند بعدها احتمال بیشتری برای ابتلا به مننژیوما دارند. 

متخصصان اسیب شناسی و کارشناسانی که با فرم الدهید (نوعی ماده شیمیایی)کار می کنند ریسک بیشتری برای ابتلا به سرظانهای مغزی دارند .همینطور فرادی که در صنایع پلاستیک و نساجی   با کلور وینیل . ارکیل نیترایل سروکار دارنداحتمال بیشتری برای ابتلا به تومورهای مغزی دارند.

تحقیقات وسیعی در رابطه با استفاده از تلفن های همراه و نقش انها در ایجاد تومورهای مغزی انجام شده و مطالعه ثابت شده ای دز این زمییه تاکنون وجود نداردوهمین مساله در مورد نقش ضربه های مغزی در احتمال بروز تومورهای مغزی مطرح ولی ثابت نشده است.

تومورهای اولیه مغزی که از لایه های پوششی مفز منشا می گیرند مننژیوما نام دارند واگر ازاعصاب مغزی سرچشمه بگیرند شوانوما و چنانچه از غده هیپوفیز باشند ادنوم هیپوفیز نامیده می شوند.اینها تومورهای اولیه خوش خیم مغزی هستند ولی ممکن است بدخیم شوند و بعد از جراحی اگر تمام سلولهای تومورال برداشته نشوند مجددا برگردند و رشد کنند.

بجز موارد استثنایی اگثر تومورهای نسج مغز(گلیوما) سرطانی هستند و برپایه چگونگی رشد به انواع با رشد کند و غیر تهاجمی (تومورهای با درجه رشد کم)ویا با رشد سریع و تهاجمی(تمورهای با درجه رشد بالا) مانند گلیوباستوما تقسیم می شوند.

این درجه بندی به نوع تومور و رشد ان مربوط می شود.قبلا تومورهای با رشد کم را خوش خیم می دانستند ولی امروزه روشن شده که حتی تومرهای با رشد کم در طول زمان می توانند رشد سریع یافته و بدخیم شوند.

درکودکان منشا و نوع تومورهای مغزی با بالغین متفاوت است که انواع شایع ان عبارتند از تومورهای با منشا سلولهای جنینی که به سلولهای بالغ تبدیل نشده مانند تومورهای نورواکتودرمال اولیه و تومرهای با منشا سلولهای پوشاننده حفرات سرشار از مایع مغزی نخاعی (اپاندیموما) و تومرهای سلولهای محافظ نسج مغزی مانند استروسایتومای جوانان که در مورد برخی از شایع ترین و مهم ترین انها مختصری بیشتر بحث می کنیم: 

گلیوماها:شایع ترین تومورهای مغزی هستند و بسته به نوع سلول اولیه طبقه بندی می شوند.برخی کند پیشرونده و بعضی سریع السیر هستند و بیمار را بسرعت از پای در می اورند وعضی انواع محتلط از خوش خیم وبدخیم هم دارند. 

برخی انواع مهم انها عبارتند از:استروسایتوما-اولیگو دندروگلیوما-اپاندیموما و گلیومای ساقه مغز که استروسایتوما بیش از 60 درصد تومورهای مغزی را تشکیل می دهند نام انها از استروسیت که سلولهای ستاره ای شکلی که تغذیه نورونها را بعهده دارند گرفته شده است کمنشا انها یا از استروسایتها ویا سایر سلولهای پایه ای است.(stem cell )

این سلولها همچنین وظیفه دفع مواد زاید نورونها و رانده شدن انها به گردش خون را بعهده دارند.استوسایتوما در بالغثن بیشتر در مغز ودر اطفال بیشتردر مخچه رخ می دهد.

استروسایتومای منتشر با درجه کم که همان استروسایتومای گرید 2 باشد رشد کم ولی انتشار و اختلاط با نسوج مغزی را باعث می شود.

استروسایتومای گرید 3 که همان استروسایتومای اناپلاستیک باشد رشد سریع داشته و نسوج اطراف را منهدم .یا جابجا می کند وبالاخره استوسایتومای گرید 4 یا همان گلیوباستوما مولتیفرم که بسیار پیشرونده و ازپای دراورنده است.عمده این تومورها رد بچه ها با درجه رشد کم ودر بالغین با درجه رشد بالا هستندکه البته استثنایاتی هم هست .ایتروسایتومای گرید 1 ویا همان استروسایتومای پلی سیتیک ماهیتا خوش خیم است و با جراحی کلملا درمان پذیر است ولی استروسایتومای گرید 2تا 4 با روشهای درمانی فعلی معمولا چواب مناسب نداده و بعد از جراجی هم دیریا زود عود می کنند.

اپاندیموما از سلولهای اپاندیم ک از پوشش حفرات وبطنه ای مغزونخاع را تشکیل می دهند بوجود می ایند.85درصد انها با درجه رشد کم بوده و بیشتر در مخچه و ساقه مغزی رخ می دهند.اپاندیمونای با تمایز بالا شبیه نسج نرمال هستند و رشد کمی دارند واپاندیمومای اناپلاستیک رشد ی بیشتر از بالایی دارند و بالاخره اپاندیموباستوما رشد سریع داشته و بیشتر در اطفال هستند.گاهی سلولهلی اپاندیموما از کنترل خارج شده و از طریف مایع مغزی نخاعی در نخاع منتشر شده که پدیده بذر افشانی نخاعی نامیده می شود.seeding

اپاندیموماها کلا 6 در صد تومورهای دستگاه عصبی را تشکیل داده و کمیاب هستند.انها در کودکان بیشتر در مغز و در بالغین عمدتادر نخاع رخ می دهند و سومین تومور شایع مغزی بچه ها محسوب می شوند سن شایع ان بین 1تا 5سال است و در برزگترها بین 30تا 35سالگی رخ می دهند.

اولیگودندروگلیوما از سالولهای اولیگودندروسیت یا اجداد انها منشا می گیرند و مولر چربی عصبی به نام میلین هستند که وظیفه انتقال پیامهای عصبی را بعهده دارند وان سلولها تامین و تغذیه نورونها را بعهده دارند.اولیگودندروگلی.ماها بیشتر در مجپه رشد کرده و درجه رشد کم دارند و در نسوج اطراف وارد شده و ایجاد تشنج می کنند.انها 10تا 20 درصد تمتم تومورهای مغزی را تشکیل داده و بیشتر در بالغین میانسال رخ می دهند.اولیگودنروگلیمای اناپلاستیک گونه نادری بوده که رشد سریع دارند. و به اطراف تهاجم می کنند.

تومورهای ساقه مغزی :اکثر گلیوماهای ساقه مغزی در پونز رخ داده و گلیومای پایکهای مغزی نام دارند و سه چهارم بیماران مبتلا کمتر از 20سال سن دارند.درامریکا گلیوکای برین استم 2تا 5درصد تمام تومورهای مغزی بالغین و 15تا 20درصد تمام تومورهای مغزی کودکان را تشکیل می دهد.درمان تومورهای ساقه مغزی در ناحیه پایک ای مغزی از درمان تومورها ی مغزی بصل النخاع و مغز میانی سخت تر است.پایک مغزی و یا پونز قسمتی از مغز است که به شکل نوار عصبی مخجه و بصل النخاع را به قسمتهای بالاتر متصل می کند.

سایر انواع تومورها:مدولوبلاستوما از بخش تحتانی مغزی منشا می گیرند و به نخاع و سایر نواحی بدن منتشر می شوند و احتمال داده می شود تومورهای نورواکتودرمال اولیه باشند زیرا در انها سلولهای اولیه و پایه عصبی که بدرستی تقسیم نشده اند دیده می شود.در هر سنی می توتنند باشند ولی در 75درصد موارد در اطفال رخ می دهند و از هر 5تومور مفزی در کوذکان یکی مولوبلاستوما است و سالانه 350مورد جدید در امریکا رخ می دهد.

تومورهای اپیفیز مربوط به غده پینال هستند که ناحیه ای در مرکز مغزی هستند واورمون ملاتونین را ترشح می کنند و انواع مختلف دارند مانند پینوسایتوما که کند پیشرونده و پینوبلاستوما که سرعت پیشرفت بالایی دارند.

تومورسلولهای ژرمینال :از سلولهای اولیه و پایه ای که که بطور طبیعی باید به بیضه وا تخمدانها مهجرت و مستقرشوند ولی در هر نقطه ای ازجمله مغز می توانند جایگزین شوند.

انواع مختلفی از جمله ژرمینوما - کارسینومای امبریونال -کوریوکارسینوما و ترتوما دارند.

کرانیوفارنژیوما تومورهایی هستند که از ناحیه غده هیپوفیز که وضایف زیادی بعهده دارند مانند رشد و نمو سوخت و ساز و تولید مثل منشا گرفته و بیشتر در اطفال رخ می دهند. 

مننژیوما :معمولا خوش خیم بوده و رشد کندی دارند و از لایه های پوششی مغز و نخاع منشا می گیرندولی درمان جراحی انها می تواند دشوار باشند و عود مجدد داشته باشند.

ولی چنانچه تخلیه کامل انها میسر باشد معمولا عودی ندارند و 15تا 20در صد تمام تومورهای اولیه مغزی را تشکیل می دهند. بیشتر در سنین 40تا 60سال رخ داده و در زنان بیشتر ودر کودکان نادر است. مننژیومای بدخیم نوع نادری از این توموراست که رشد سریع تری دارند.

تومورهای کورویید پلکسوس :که از شبکه کوروییدی یا مشیمیه که پوشش داخای بطن ها یمغزی است منشا می گیرد.این شبکه مایع مغزی نخاعی را تشکیل می دهد که مغز و نخاع را احاطه می کند تومورهای ان خوش خیم (پاپیلومای کورویید پلکسوس) ویا بدخیم(کورویید پلکسوس اناپلاستیک)هستند که نوع اخیر احتمال دست اندازی به مغز و نخاع را دارد.

شوانوما:از سلولهای شوان مغزی هستند و یکی از انواع ان شوانومای وستیبولار و یا اکوستیک نورونوما است که تعادل و شنوایی را مختل کرده و از گوش داخلی منشا گرفته و بیشتر در بالغین زخ می دهد.

تومورهای فوق چادرینه ای اولیه نورواکتودرمال کودکان :بیشتر در قسمت فوقانی مغزی رخ می دهند و گاهی نوروبلاستومای مغزی رخ می دهند و می توانند به سایر قسمتهای مغز و نخاع هم سرایت کنند.

علایم:بسته به نوع -اندازه و محل تومور علایم ان متفاوت است و به نسج مغزی صدمه زده و فشار داخل جمجمه را بالا می برند.علایم بطور کلی بشرح زیر است:

*سردرد مکرر و پیشرونده (تشدید در صبح ها)

*تشنج- اسپاسم و انقباض عضله

*تهوع و استفراغ

*اختلال بینایی-تکلم و شنوایی

*تغیرات شخصیتی و رفتاری

*ضعف و بیحسی دست وپا ویا یک سمت بدن

*خواب الودگی

*اختلال حافظه و اختلال قضاوت

*اختلال تعادل

باید توجه کرد که این علایم به معنی تومورمغزی نیستند و سایر بیماریها هم ممکن است این غلایم را بدهند و باید توسط متخصص مربوطه ارزیابی شوند

ازمونهای تشخیصی:

در صورت احتمال وجود این بیماری معاینات کامل و ازمون های تشخیصی انجام خواهد شد.

جرکات چشم و تستهای بویایی و شنوایی و قدرت لامسه و نیز رفلکسها و توانایی تفکروحافظه هم تست می شود.عکس ساده جمجمه-سی تی اسکن مغزی-ام ارای مغزی-pet scan-انژیوگرافی-میلوگرافی-ماگنتوانسفالوگرافی-ازمایش مایع نخاع ازجمله تستهای مربوط به تشخیص تومورمغزی است که بر حسب علایم و نشانگان بیمار و نظر پزشک معالج انجام می شود.

نمونه برداری از نسج مغزی:دقیقترین ازمون تشخیصی برای تشخیص تومور مغزی برداشتن تکه ای از نسج مغزی و ازمایش ان برای وجود سلولهای سرطانی است که توسط اسیب شناس زیر میکروسکوپ با سلول سالم مقایسه و اسیب وارده تعیین می شود.

نوع تومور و سرعت گسترش ان و نیز شیوه درمانی را بر پایه ان می شود تعیین کرد.

نمونه برداری به دونوع ممکن است انجام شود:

استریوتاکتیک یعنی بدون جراحی و بازکردن جمجمه از طریق سوراخی که جراح روی جمجمه بیمار ایچاد می کند ابزار سوزن نمونه برداری ازان طریق وارد و با پوشش و راهنمایی سی تی و یا ام ارای انجام می شود.شیوه دیگر جراحی باز است که در ان نمونه بردرای صورت می گیرد.

درمان:بسته به نوع و محل تومر درمان متفاوت است.قبل از شروع درمان کاهش فشار درون جمجمه مهم است که معمولا با کورتیکوسترویید ها انجام می شود.

پایه درمانی در تومورها ی مغزی جراحی-پرتودرمانی و شیمی درمانی است که به نتهایی و یا بصورت مکمل هم انجام می شوند.شیوه های جدید جراحی و رایوتراپی خیلی کمک کننده است .درمان تومورهای مغزی در بالغین و کودکان متفاوت می تواند باشد بسیاری از روشهای درمانی که در بالغین تحمل می شوذ می تواند رشد و تکوین طبیعی مغز را در کودکان دپار اختلال کند.شانس موفقیت درمانی تومورهای مغزی به نوع تمور و محل ان و نیز سلامتی عمومی بیمار مربوط است. 

سیستم های ناویگیشن جراحی مغز یعنی برسسی مغز بیمار با ام ار و یا سی تی حین جراحی و مطالعه وضعیت مغزی بیمار در ان موقعیت -جراحی بدون باز کردن جمجمه با اشعه گاما بنام گاما نایف-شیوه های چدید شیمی درمانی با ورود مستقیم داروهای مربوطه به سیستم مغزی نخاعی بدون ایجاد عوارض سیستمیک توسط بیمار-روش های درمانی بنام درمان با ملکولهای کوچک روش دیگری است که در ان با شیمی درمانی ممکن است سلولهای سرطانی از بین نرفته ولی تفیر ماهیت از حالت سرطانی می دهند در زمره شیوه ای جدید درمان سرطانهای مغزی است.از دیگر روش های تازه درمانی در این عارضه مغزی تکنیک های تازه رایوتراپی با هدف حداکثر تاثیر و حداقل عوارض است که با روش هایی مانند استریوتاکتیک رادیوسرجری و استریو تاکتیک رادیوتراپی  انجام می شود. 

ایمونو تراپی و ژن درمانی و استفاده از سلولهای بنیادی در درمان تومورهای مغزی از جمله روش های تحقیقاتی و بعضا عملی در درمان تومورهای مغزی هستند که نوید پیشرفت ها و امید در این مسیر هستند که بحث ماها خارج ار حوصله این قسمت است.

سلولهای سرطانی با تکثیر سریع و بی رویه خود نیار به ایجاد عروق خونی جدید برای تامین خونرسانی و مواد غذایی لازم برای ان رشد خود دارند و این موضوع محققین را بران داشت تا به فکر روشهایی باشند تا از تامین و ایجاد خونرسانی به سلولهلی سرطانی جدید چلوگیری شود که فاکتورهای انتی انژیوجنزیس نام دارندAntiangiogenesis factors و این روش در حیوانات ازمایشگاهی و برخی تخقیقات انسانی اولیه جواب مناسب داده م امید ای نوینی را برای درمان تومورهای مغزی نوید می دهد.

پیگیری:بعد از درمانهای ذکر شده بیمار پیگیری و دنبال شده و با معاینات دوره ای و انجام سی و یا ام ار ای سیر درمان و احتمال عود عارضه تعقیب می شود

برسی عوارض اقدامات درمانی انجلم شده مانند عفونت- ورم و افزایش فشار داخل مغزی و هیدروسفالی بخشی از پیگیری بیمار را تشکیل داده که برحسب علایم اقدامات لازم انجام خواهد شد.ناتوانی کفتاری و حرکتی بیمار را با فیزیوتراپی-گفتاردرمانی و کاردرمانی کنترل می کنند.درمان تیمی این بیماران در کنار مددکاران احتماعی برای بازگشت انها به  زندگی معمولی مفید است.کودکان ممکن است نیاز به مربی ویژه داشته باشند 

http://health.usnews.com


+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و پنجم مهر 1390ساعت 17:30  توسط Dr. Jamshid Davanlou  |